Зошто некои луѓе ги навредуваат другите: Психолошко објаснување на таквото однесување

Сигурно барем еднаш сте се запрашале зошто некои луѓе чувствуваат потреба да навредуваат, омаловажуваат или постојано да наоѓаат маани кај другите. За жал, ваквите ситуации често можат да нè повредат, збунат или налутат, особено кога доаѓаат од луѓе што ги познаваме.

Иако на прв поглед може да изгледа дека станува збор само за нечиј лош карактер или недостаток на култура, психологијата покажува дека зад ваквото однесување често стојат подлабоки причини.

Кога ќе разбереме што стои зад ваквото однесување, полесно ќе ни биде да не ги сфаќаме навредите толку лично.

Несигурност што се крие зад критиките

Луѓето кои често ги критикуваат или навредуваат другите понекогаш чувствуваат внатрешна несигурност. Кога некој нема стабилна самодоверба, може да мисли дека ќе се чувствува подобро доколку го омаловажи другиот.

Критиката, сарказмот или исмејувањето тогаш стануваат начин привремено да се почувствува супериорно или да ја контролира ситуацијата.

Ова чувство не трае долго, но може да му помогне на лицето барем за момент да ги заборави сопствените сомнежи и незадоволство.

Од лична фрустрација до расфрлање со навреди

Понекогаш луѓето ги повредуваат другите затоа што се лути, разочарани или уморни од справување со своите проблем. Кога емоциите се натрупуваат, а лицето не знае како да ги изрази на здрав начин, тие често се искажуваат преку груби зборови.

Ова не значи дека таквото однесување е оправдано, но може да објасни зошто некој реагира поостро отколку што би реагирал вообичаено. Навредата тогаш станува начин за ослободување на внатрешната тензија, иако честопати завршува создавајќи уште поголем проблем.

Кога кај другите го гледаме она што не сакаме да го видиме кај себе

Во психологијата постои нешто што се нарекува проекција. Тоа значи дека понекогаш кај другите ги забележуваме токму оние особини што и самите тешко ги прифаќаме кај себе.

На пример, личност што се чувствува несигурно може постојано да зборува дека другите се неспособни. Или, пак, ако се плаши дека не е доволно добра, често ги критикува туѓите грешки.

На тој начин внатрешниот немир се префрла на другите, па лицето има чувство дека проблемот не е во него.

Потреба да се биде над другите

Кај некои луѓе навредувањето доаѓа од потребата да се чувствуваат поважни или посилни. Кога некој има силна потреба за контрола или признание, може да се обиде да се издигне така што ќе ги спушти другите.

Омаловажувањето тогаш станува начин да се покаже моќ. Колку што другите се чувствуваат помалку вредни, толку личноста што навредува се чувствува посигурна во себе.

Овој начин на однесување често крие внатрешна несигурност, иако однадвор може да изгледа како самодоверба.

Недостаток на емпатија

Емпатијата е способност да почувствуваме како се чувствува другата личност. Кога емпатијата е слабо развиена, полесно е да се изговори нешто што може да го повреди другиот.

Некои луѓе едноставно не размислуваат како нивните зборови влијаат врз другите, или тоа не им изгледа важно. Поради тоа можат да делуваат ладно, грубо или безчувствително, дури и кога немаат намера да повредат некого.

Навредата често зборува повеќе за оној што ја изговара

Кога некој ќе каже нешто навредливо, најчесто помислуваме дека нешто не е во ред со нас. Во повеќето случаи, навредата повеќе зборува за оној што ја изговара отколку за оној кому му е упатена.

Тоа не значи дека треба да толерираме нечие лошо однесување, но може да ни помогне да не го доживееме како доказ за сопствената вредност или безвредност.

Понекогаш најголемата сила е во тоа да разбереме што стои зад нечии зборови. И да не дозволиме тие да нè дефинираат.

Извори:

Goleman, D. (1995). Emotional Intelligence.
Myers, D. (2019). Social Psychology.
Freud, A. (1936). The Ego and the Mechanisms of Defence.
Baumeister, R. (2021). Social Psychology and Human Nature.
Tavris, C., & Aronson, E. (2007). Mistakes Were Made (But Not by Me).